Świadczenia rodzinne

 Świadczeniami rodzinnymi są:

1) zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego;

2) świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny oraz świadczenie pielęgnacyjne;

3) zapomoga wypłacana przez gminy, na podstawie art. 22a;

3a) świadczenia wypłacane przez gminy na podstawie art. 22b;

4) jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka;

5) świadczenie rodzicielskie.

Świadczenia rodzinne przysługują:

1) obywatelom polskim;

2) cudzoziemcom:

1. a) do których stosuje się przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego,
2. b) jeżeli wynika to z wiążących Rzeczpospolitą Polską umów dwustronnych o zabezpieczeniu społecznym,
3. c) przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt stały, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 127, art. 137a lub art. 186 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2025 r. poz. 1079), lub w związku z uzyskaniem w Rzeczypospolitej Polskiej statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej, jeżeli zamieszkują z członkami rodzin na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
4. d) posiadającym kartę pobytu z adnotacją „dostęp do rynku pracy”, z wyłączeniem obywateli państw trzecich, którzy uzyskali zezwolenie na pracę na terytorium państwa członkowskiego na okres nieprzekraczający 6 miesięcy, obywateli państw trzecich przyjętych w celu podjęcia studiów lub pracy sezonowej oraz obywateli państw trzecich, którzy mają prawo do wykonywania pracy na podstawie wizy,
5. e) przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej:

– na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 139a ust. 1 lub art. 139o ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, lub

– w związku z korzystaniem z mobilności krótkoterminowej pracownika kadry kierowniczej, specjalisty lub pracownika odbywającego staż w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa na warunkach określonych w art. 139n ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

– jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z członkami rodzin, z wyłączeniem cudzoziemców, którym zezwolono na pobyt i pracę na okres nieprzekraczający 9 miesięcy, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej,

1. f) przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej:

– na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 151 lub art. 151b ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach,

– na podstawie wizy krajowej w celu prowadzenia badań naukowych lub prac rozwojowych,

– w związku z korzystaniem z mobilności krótkoterminowej naukowca na warunkach określonych w art. 156b ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

– z wyłączeniem cudzoziemców, którym zezwolono na pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres nieprzekraczający 6 miesięcy, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

3.  Świadczenia rodzinne przysługują cudzoziemcom, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres zasiłkowy, w którym otrzymują świadczenia rodzinne, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej i spełniają wszystkie ustawowe warunki, od których uzależnione jest przyznanie prawa do świadczeń.

Zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego

Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje:

1) rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka;

2) opiekunowi faktycznemu dziecka;

3) osobie uczącej się.

 Zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli:

1) dziecko lub osoba ucząca się pozostają w związku małżeńskim;

2) dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w pieczy zastępczej;

3) osoba ucząca się została umieszczona w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie;

4) pełnoletnie dziecko lub osoba ucząca się jest uprawniona do zasiłku rodzinnego na własne dziecko;

5) osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało ustalone, na rzecz dziecka od jego rodzica, świadczenie alimentacyjne na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, chyba że:

1. a) rodzice lub jedno z rodziców dziecka nie żyje,
2. b) ojciec dziecka jest nieznany,
3. c) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone,
4. d) sąd zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka,
5. e) dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach;

6) członkowi rodziny przysługuje na dziecko zasiłek rodzinny za granicą, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Wysokość kryterium dochodowego:

Zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 674,00 zł lub 764,00 zł  w przypadku, gdy w rodzinie jest dziecko legitymujące się orzeczeniem  o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności.

Od dnia 1 stycznia 2016 r. obowiązuje również tzw. mechanizm złotówka za złotówkę.
W przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny o kwotę nie wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługują w wysokości różnicy między łączną kwotą zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny. Łączną kwotę zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, o której mowa w zdaniu poprzednim, stanowi suma przysługujących danej rodzinie w danym okresie zasiłkowym:

1. zasiłków rodzinnych podzielonych przez liczbę miesięcy, na które danej rodzinie jest ustalane prawo do tych zasiłków,
2. dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu: opieki nad dzieckiem w okresie korzystania
   z urlopu wychowawczego, samotnego wychowywania dziecka, wychowywania dziecka
   w rodzinie wielodzietnej, kształcenia i rehabilitacji dziecka -podzielonych przez liczbę miesięcy, na które danej rodzinie jest ustalane prawo do tych dodatków,
3. dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu: urodzenia dziecka, rozpoczęcia roku szkolnego, podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania – podzielonych przez 12.

W przypadku gdy wysokość zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługująca danej rodzinie, ustalona zgodnie z powyższym mechanizmem, jest niższa niż 20,00 zł, świadczenia te nie przysługują.

Osoba która nabyła prawo do zasiłku rodzinnego może ubiegać się o następujące dodatki:

• Dodatek z tytułu urodzenia dziecka,
• Dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego,
• Dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka,
• Dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej,
• Dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego,
• Dodatek z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania,
• Dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego.

Zasiłek rodzinny przyznawany jest na tzw. okres zasiłkowy, trwający od 1 listopada do 31 października danego roku. Wnioski na nowy okres zasiłkowy można składać od 1 sierpnia (1 lipca w przypadku wniosków złożonych elektronicznie). W przypadku złożenia wniosku do dnia 31 sierpnia ustalenie prawa i wypłata świadczeń nastąpią do 30 listopada. W pozostałych wypadkach ustalenie prawa i wypłata świadczeń następuje zgodnie z poniższą tabelą:

Wniosek złożony w miesiącu:	Wypłata świadczeń najpóźniej w miesiącu:
Sierpień	Listopad
Wrzesień	Grudzień – z wyrównaniem za listopad
Październik	Grudzień – z wyrównaniem za listopad
Listopad	Luty – z wyrównaniem od listopada do stycznia
Grudzień	Luty – z wyrównaniem od grudnia do stycznia

 

Jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka

Jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka (tzw. „Becikowe”) przysługuje matce lub ojcu dziecka (jeśli złożą wniosek w ciągu 12 miesięcy od dnia narodzin dziecka), opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka (jeśli złożą wniosek w terminie 12 miesięcy od dnia objęcia dziecka opieką albo przysposobienia nie później niż do ukończenia przez dziecko 18. roku życia), w wysokości 1000,00 zł jednorazowo. Zapomoga przysługuje, jeżeli dochód w rodzinie na osobę nie przekracza kwoty: 1.922,00 zł, a kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Fakt pozostawania pod opieką lekarza potwierdza się odpowiednim zaświadczeniem lekarskim lub wystawionym przez położną. Obowiązek pozostawania pod opieką medyczną nie dotyczy osób będących prawnymi lub faktycznymi opiekunami dziecka, a także do osób, które przysposobiły dziecko.

Świadczenia wypłacane przez gminy na podstawie art. 22a

Na terenie Gminy Wadowice realizowane są wypłaty jednorazowego świadczenia pieniężnego z tytułu urodzenia dziecka (tzw. „Becikowe Burmistrzowe”), zgodnie z uchwałą Rady Miejskiej w Wadowicach, w sprawie szczegółowych zasad udzielania jednorazowego świadczenia pieniężnego z tytułu urodzenia dziecka w danym roku. Świadczenie pieniężne z tytułu urodzenia dziecka wypłacane jest w wysokości 1.000 zł na czwarte i kolejne dziecko w rodzinie, a w przypadku urodzenia dwojga lub więcej dzieci  podczas jednego porodu jednorazowe świadczenie pieniężne w wysokości 1.000 zł na każde dziecko.

Świadczenie przysługuje jednemu z rodziców dziecka posiadającemu pełne prawa rodzicielskie zamieszkałemu na pobyt stały na terenie Gminy Wadowice, niezależnie od wysokości dochodów. Świadczenie przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się stosownym zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną. Wymóg ten nie dotyczy osób, które przysposobiły dziecko. Świadczenie, o którym mowa, może zostać wypłacone z tytułu urodzenia dziecka tylko jeden raz.

Wniosek o wypłatę świadczenia składa się w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej
w Wadowicach w terminie 4 miesięcy od dnia urodzenia dziecka, Wniosek złożony po terminie pozostawia się bez rozpoznania. Wzór wniosku określa Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Wadowicach. Świadczenia nie przyznaje się w przypadku nie zamieszkiwania rodzica i dziecka na terenie Gminy Wadowice w okresie od urodzenia dziecka do dnia wydania decyzji. Przyznanie świadczenia może być poprzedzone przeprowadzeniem rodzinnego wywiadu środowiskowego przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej.  W/wym. świadczenie nie jest uzależnione od dochodu rodziny.

Świadczenie rodzicielskie

 Świadczenie rodzicielskie przysługuje:

1) matce albo ojcu dziecka, od dnia porodu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka w przypadku objęcia opieką dziecka w wieku do ukończenia 14. roku życia, od dnia objęcia dziecka opieką, nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 14. roku życia,

3) rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej zawodowej, w przypadku objęcia opieką dziecka w wieku do ukończenia 7. roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego – do ukończenia 10. roku życia, od dnia objęcia dziecka opieką, nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 7. roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego, nie dłużej niż do ukończenia przez nie 10. roku życia ,

4) osobie, która przysposobiła dziecko, w przypadku objęcia opieką dziecka w wieku do ukończenia 14. roku życia, od dnia przysposobienia dziecka, nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 14. roku życia.

 Świadczenie rodzicielskie przysługuje ojcu dziecka w przypadku:

1) skrócenia na wniosek matki dziecka okresu pobierania świadczenia rodzicielskiego, zasiłku macierzyńskiego lub uposażenia za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego, okres urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego lub okres urlopu rodzicielskiego, po wykorzystaniu przez nią tego świadczenia, zasiłku lub uposażenia za okres co najmniej 14 tygodni od dnia urodzenia dziecka;

2) śmierci matki dziecka;

3) porzucenia dziecka przez matkę.

 Świadczenie rodzicielskie przysługuje przez okres:

1) 52 tygodni – w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie, przysposobienia jednego dziecka lub objęcia opieką jednego dziecka;

2) 65 tygodni – w przypadku urodzenia dwojga dzieci przy jednym porodzie, przysposobienia dwojga dzieci lub objęcia opieką dwojga dzieci;

3) 67 tygodni – w przypadku urodzenia trojga dzieci przy jednym porodzie, przysposobienia trojga dzieci lub objęcia opieką trojga dzieci;

4) 69 tygodni – w przypadku urodzenia czworga dzieci przy jednym porodzie, przysposobienia czworga dzieci lub objęcia opieką czworga dzieci;

5) 71 tygodni – w przypadku urodzenia pięciorga i więcej dzieci przy jednym porodzie, przysposobienia pięciorga i więcej dzieci lub objęcia opieką pięciorga i więcej dzieci.

Świadczenie rodzicielskie przysługuje w kwocie 1000,00 zł miesięcznie.

Okres przysługiwania świadczenia rodzicielskiego ulega wydłużeniu, jeśli dziecko urodziło się:

1) przed ukończeniem 28. tygodnia ciąży lub z masą urodzeniową nie większą niż 1000 g – o tydzień za każdy tydzień pobytu dziecka w szpitalu do upływu 15. tygodnia po porodzie;

2) po ukończeniu 28. tygodnia ciąży i przed ukończeniem 37. tygodnia ciąży i z masą urodzeniową większą niż 1000 g – o tydzień za każdy tydzień pobytu dziecka w szpitalu do upływu 8. tygodnia po porodzie;

3) po ukończeniu 37. tygodnia ciąży i jego pobytu w szpitalu, pod warunkiem że pobyt dziecka w szpitalu po porodzie będzie wynosił co najmniej 2 kolejne dni, przy czym pierwszy z tych dni będzie przypadał w okresie od 5. do 28. dnia po porodzie – o tydzień za każdy tydzień pobytu dziecka w szpitalu w okresie od 5. dnia do upływu 8. tygodnia po porodzie.

Niepełne tygodnie zaokrągla się w górę do pełnego tygodnia. W przypadku wnioskowania o powyższe przedłużenie, należy przedłożyć zaświadczenie wydane przez szpital, w którym przebywało dziecko, zawierające informacje okresie pobytu w szpitalu oraz o jego urodzeniu w jednym z trzech powyższych okresów.

Świadczenie rodzicielskie nie przysługuje, jeżeli:

1) co najmniej jeden z rodziców dziecka lub opiekun faktyczny dziecka lub rodzina zastępcza z wyjątkiem rodziny zastępczej zawodowej, otrzymują zasiłek macierzyński lub uposażenie za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego, okres urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, okres urlopu rodzicielskiego lub okres uzupełniającego urlopu macierzyńskiego;

2) dziecko zostało umieszczone w pieczy zastępczej – w przypadku matki, ojca lub osoby która przysposobiła dziecko

3) osoba ubiegająca się o świadczenie rodzicielskie lub osoba pobierająca świadczenie rodzicielskie nie sprawuje lub zaprzestała sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, w tym w związku z zatrudnieniem lub wykonywaniem innej pracy zarobkowej, które uniemożliwiają sprawowanie tej opieki;

4) w związku z wychowywaniem tego samego dziecka lub w związku z opieką nad tym samym dzieckiem jest już ustalone prawo do świadczenia rodzicielskiego, dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;

5) osobom, które mogą starać się o świadczenie rodzicielskie, przysługuje za granicą świadczenie o podobnym charakterze do świadczenia rodzicielskiego, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.